Category Archives: Âm Nhạc

Đứa bé

Posted in Âm Nhạc, Sưu Tầm | Comments Off on Đứa bé

Ừ Thôi Em Về…

 

Thơ : Trịnh Cung. Nhạc: Trịnh Công Sơn

Cuối cùng cho một tình yêu


Ừ thôi em về, chiều mưa giông tới

Bây giờ anh vui, hai bàn tay đói

Bây giờ anh vui, hai bàn chân mỏi

Thời gian nơi đây

Bây giờ anh vui, một linh hồn rỗi

Tình yêu xứ này

Một lần yêu thương, một đời bão nổi

Giã từ giã từ.

Chiều mưa giông tới em ơi em ơi

Sầu thôi xuống đầy, làm sao em nhớ

Mưa ngoài sông bay, lời ca anh nhỏ, nỗi lòng anh đây

Sầu thôi thôi đầy

Sầu thôi xuống đầy

—————————————————

LTS: Bài phỏng vấn dưới đây do Mimi Thủy Tiên thực hiện tại Việt Nam, trong dịp nghỉ thường niên trong tháng 2, 2005 vừa qua, với họa sĩ Trịnh Cung, một trong những người bạn thân, cùng thời với nhạc sĩ Trịnh Công Sơn. Bài thơ “Cuối cùng cho một tình yêu” đã hôn phối với nhạc Trịnh thế nào, mặc dù đã nhiều lần hoạ sĩ Trịnh Cung đã nói, đã kể, tuy nhiên, nhân dịp giỗ lần thứ 4 của TCS, một lần nữa, Trịnh Cung dành cho VW một lần kể, với một cảm xúc mới và những chi tiết mới mà ký ức của ông có thể cho phép nghĩ lại, nhớ về người bạn tài hoa một thời, đã để lại một dấu ấn không phai mờ trong hàng triệu triệu trái tim người Việt trong lẫn ngoài nước.

Việt Weekly: Họa sĩ Trịnh Cung cho biết về bài thơ Cuối cùng cho một tình yêu đã được nhạc sĩ Trịnh Công Sơn phổ nhạc.

Trịnh Cung: Về hai bài thơ của tôi đã được Trịnh Công Sơn phổ nhạc. Trước hết tôi nói về bài Cuối cùng cho một tình yêu. Từ năm bài thơ đã được phổ nhạc cho đến nay, chỉ thiếu 3 năm là được nửa thế kỷ. Năm 1958, tôi viết bài thơ Cuối cùng cho một tình yêu, và cũng ngay năm đó, Trịnh Công Sơn phổ nhạc. Cho đến nay, nó đã sống gần nửa thế kỷ. Câu chuyện về bài thơ này cũng đã có một số người hỏi tôi về nguồn gốc tại sao nó ra đời, câu chuyện tình trong đó nói về ai. Riêng ca sĩ Khánh Ly trong một lần nói chuyện với hãng băng đĩa Asia có kể về câu chuyện tình này. Khánh Ly kể rằng là trong một đêm thức dậy, tôi đốt tập thơ tôi, tôi khóc hu hu. Lúc đó Trịnh Công Sơn thường từ B’lao về ở với tôi trong một căn phòng rất nhỏ, chỉ vừa cho 3 người ngủ trên 1 chiếc chiếu. Trịnh Công Sơn nghe tôi khóc mới bật dậy, thấy tôi đốt tập thơ mới chụp lại và giữ được 1 bài thơ, đó là bài Cuối cùng cho một tình yêu, Trịnh Công Sơn đã phổ nhạc bài thơ đó. Ðó là câu chuyện mà Khánh Ly đã kể. Có lẽ Khánh Ly đã nghe Trịnh Công Sơn kể và sau đó do thời gian thế nào, đã có một câu chuyện hấp dẫn về bài thơ này. Nhưng đây là những tháng ngày, cũng gần như là cuối đời của tôi, tôi rất cám ơn Khánh Ly đã kể câu chuyện ấy với quí vị, nhưng hôm nay tôi muốn nói thật về bài thơ này.

Sự việc tôi đốt tập thơ là có thật bởi vì đó là một thái độ mà tôi cần có để tôi tập trung cho hội họa, tôi không muốn dịnh líu đến thơ ca vì tôi có một quan niệm là làm cái gì làm cho tới nơi, hai ba thứ nó lôi thôi lắm, cho nên tôi quyết định hủy bỏ làm thơ để tập trung cho hội họa. Nói về vấn đề bài thơ do Trịnh Công Sơn phổ nhạc. Năm tôi đốt thơ là năm 1963, nhưng Trịnh Công Sơn đã phổ nhạc bài thơ này vào năm 1958, không có nghĩa như câu chuyện Khánh Ly đã kể. Bài thơ này tôi làm khi tôi ra Huế, “học trò trong Quảng ra thi, thấy cô gái Huế chân đi không đành”. Tất cả hình ảnh của cô gái Huế thời đó vẫn còn cực kỳ thơ mộng và không thay đổi được. Vào thời đó, những nữ sinh trường Ðồng Khánh, tầm tan trường, họ như là những cánh bướm trắng bay trong những công viên ở trước bờ sông Hương và tôi lạc lõng giữa những đàn bướm ấy. Lẽ dĩ nhiên là không bao giờ tiếp cận được họ đâu vì họ có một cung cách rất Huế, rất thiêng, rất kín đáo và mình chỉ có biết đi theo, nhìn ngắm họ rồi mơ mộng về họ và bài thơ này tôi viết về họ. Hình ảnh một cô gái Huế chung chung thôi và tôi hư cấu thành một chuyện tình. Tôi ngông cuồng để cho thấy rằng mình không phải là “học trò trong Quảng ra thi” mà mình cũng là một cái gì, cũng có thể từ khước họ, cho oai. Một lối hờn dỗi của một người không chạm được đến tình yêu, nên bày ra cái trò là… Ừ thôi em về, cứ về đi, tại vì có được đâu mà bảo ở lại, cho nên thôi để cho oai hơn là cứ… Ừ thôi em về. Nhưng em về rồi, thì sao? Em về rồi thì… bàn tay đói… Em ra khỏi tay rồi, em đâu có trong vòng tay, mà em đâu có bao giờ trong vòng tay tôi đâu… thành ra hai vòng tay tôi, hai bàn tay tôi luôn luôn đói, đói khát vì một hình ảnh và tôi cứ mãi đi theo những cuộc tan trường vào những buổi chiều, buổi trưa như vậy, nên… chân phải mỏi thôi.

Nhưng Có anh bạn làm thơ ở Sàigòn lại có một suy nghĩ khác về “hai bàn chân mỏi” rất là vui, chưa bao giờ có một hình ảnh sex đến như vậy. Tại sao lại có hai bàn chân mỏi, chỉ có yêu quá đáng mới mỏi thôi! Nhưng thật ra vào thời của chúng tôi, vào thập niên 50-60, tình yêu rất là thánh thiện, toàn là mơ mộng, toàn là tưởng tượng, không dám chạm đến bàn tay của người con gái mình yêu thích thì làm gì có chuyện sex với xiếc. Thế thì câu chuyện của bài thơ đó là bài thơ hoàn toàn hư cấu nhưng dựa trên cung cách của những cô gái Huế thời đó. Lẽ dĩ nhiên nó thuộc về những cô gái đẹp của thời đó, cũng là chuyện bình thường thôi. Cái gì mà con người ta dâng hiến thì thường dâng hiến cho những gì tốt nhất, đẹp nhất. Lẽ dĩ nhiên là đẹp nhất đối với mình. Ở đây không có nghĩa là những cô gái xấu kia không đẹp, tại vì là chưa chắc tôi đã nhìn ra những cái đẹp của họ, họ có thể đẹp dưới cái nhìn của những người đàn ông khác. Thành ra, nếu có phạm vào điều gì cũng cho tôi xin lỗi. Dẫu sao những cô gái đó ngày nay đã thành bà, bà nội, bà ngoại rồi, phải không? Cho tôi gởi lời thăm hỏi những cô gái Huế, vẫn đẹp trong lòng tôi cho đến ngày hôm nay.

VW: Vậy chỉ có một phần câu chuyện của Khánh Ly kể là đúng thôi, còn 9 phần còn lại là sai hết?

TC: Những phần khác có lẽ do câu chuyện Khánh Ly thương tôi muốn cho câu chuyện nó hấp dẫn hơn hoặc là do anh bạn tôi Trịnh Công Sơn kể lại một cách biến tấu. Nhưng mà chuyện có thật là tôi có đốt tập thơ. Bìa tôi định in cho tập thơ của tôi, sau đó trở thành bìa của tập thơ rất hay của nhà thơ Hoàng Trúc Ly “Trong cơn yêu dấu”. Ðó là bìa tôi vẽ cho tập thơ của tôi và sau đó tôi tặng lại cho nhà thơ Hoàng Trúc Ly để làm bìa.

VW: Còn về bài Thiên sứ bâng khuâng.

TC: Bài Thiên sứ bâng khuâng tôi mới làm vào năm tôi sang Mỹ lần thứ 2. Tôi gặp lại một người yêu cũ của Trịnh Công Sơn. Hôm ấy, cô ấy mời tôi đi ăn ở South Coast Plaza, ở Macy, ở đó có một cửa hàng open air, ăn ở ngoài trời, dưới những cây dù. Lần đầu tiên tôi thấy chim bay, những con chim sẻ đậu quanh cô ấy, và cô ấy thả cho nó những ruột bánh mì và từng con một nhảy gắp những mẩu bánh mì… Tôi thấy thú vị quá! Bởi vì thời đó chúng tôi ở thành phố Sàigòn không còn chim, người ta bắn chim. Cho nên, sang Mỹ tôi thấy chim ở khắp mọi nơi, con người ở đâu, chim ở đó. Tôi đã xúc cảm và viết bài Thiên sứ bâng khuâng… có câu là

Con chim về đậu bên người,

là thiên sứ đó là tôi cũng chừng,

vô tình em thả bâng khuâng,

tôi làm chim nhặt để phần mai sau.

Tôi đã làm bài thơ ấy, với một ngẫu hứng như vậy, tôi trở về Sàigòn lại. Năm sau tôi lại sang Mỹ, tôi có thân với một ca sĩ ở Orange County, cô ấy với tôi có một thời gian là bạn. Chúng tôi chia sẻ với nhau về văn nghệ và về đời sống bên ngoài. Cô ấy là một niềm an ủi của tôi trong thời gian tôi ở Mỹ, tôi lại viết thêm 2 câu thơ nữa để tặng cho cô ấy. Có nghĩa là bài thơ này làm nhân một bữa ăn với một người bạn cũ, người yêu cũ của Trịnh Công Sơn, nhưng sau đó nó lại kết vào một người tôi mới kết bạn. Tôi thêm 2 câu sau là

Mai sau thiên sứ về trời,

còn tôi ở lại bên người tôi yêu.

Nhưng mà số phận của bài thơ này không dừng ở đó, khi tôi về Việt Nam ở luôn sau cơn bạo bệnh, để mà chết, tôi gặp một người con gái khác. Trịnh Công Sơn đã viết một bài về vấn đề và số phận của bài thơ này đăng trên tờ tạp chí Heritage của hãng Hàng không Việt Nam, có tựa là Số phận của một bài thơ. Mỗi tác phẩm có một số phận riêng, nó làm cho người này, nhưng nó lại kết vào người khác. Và đây là bài thơ mà Trịnh Công Sơn phổ trước khi anh qua đời vào năm 2000, năm anh đón nhận thiên niên kỷ mới. Tôi phá vỡ thông lệ, định chỉ để một bài Cuối cùng cho một tình yêu được phổ nhạc. Nhưng khi Sơn đọc bài thơ này, Sơn rất là thú vị, anh coi như là một kỷ niệm để chia tay với thế kỷ cũ và anh đã phổ nhạc. Bài này rất ít phổ biến, chỉ có Trần Thu Hà hát ở Sàigòn, Tuấn Ngọc hát ở Mỹ, chưa có thâu băng đĩa. Tôi cũng muốn coi đó như một kỷ niệm của đời tôi với một người bạn thân đã qua đời và nếu nó còn ở lại với mọi người thì cũng như tôi vừa mới trình bày, mỗi bài đều có số phận riêng, nó hoàn toàn phụ thuộc vào định mệnh của nó.

VW: Như vậy bài Thiên sứ bâng khuâng có 3 đoạn, thuộc về 3 giai nhân?

TC: Có thể nói là như vậy. Bài Thiên sứ bâng khuâng bắt đầu là một cảm hứng vào năm 1998 chỉ có 4 câu. Sau đó nó trở thành một bài lục bát 6 câu, để nói về ước mơ của tôi, muốn phá bỏ cái hạn kéo dài đời tôi là Cuối cùng cho một tình yêu, tôi lỡ phát ngôn là “Ừ thôi em về”. Tôi dại dột đã nói với người đẹp là “Ừ thôi em về”. Cho nên từ đó tôi rất là cô đơn, bây giờ tôi không muốn còn sự cô đơn nữa, tôi mới nói “Mai sau thiên sứ về trời, còn tôi ở lại bên người tôi yêu”, đó là vào năm 1999. Ðoạn cuối làm vào năm 2000. Nhưng cuối cùng, họ cũng bỏ tôi đi, cái hạn vẫn còn ở lại với tôi.

VW: Cuộc sống tình yêu hiện tại của họa sĩ Trịnh Cung như thế nào?

TC: Cũng chưa biết nó sẽ như thế nào. Nhưng tôi đón nhận nó như một ân huệ để bù lại những năm cô đơn của tôi. Ðây là một cái duyên lạ, không chờ đợi, tôi không hề biết trước và tự họ bay đến. Tôi không có cách nào khác là đón nhận. Tôi không thể từ khước được vì nó cho tôi rất nhiều sức sống. Nó là nguồn sống, nguồn sáng tác của tôi bây giờ. Còn chuyện ngày mai, tôi không thể biết được chuyện gì sẽ xảy ra. Tôi không quan tâm tới ngày mai vì đối với tôi còn được sống như thế này là đã có quá nhiều ân huệ rồi. Tôi không dám mơ tưởng ngày mai nó sẽ như thế nào.

Jul 24, ’06

Posted in Âm Nhạc, Thơ Văn | Comments Off on Ừ Thôi Em Về…

Nhớ những cơn mưa (Remember When It Rained)

NHỚ NHỮNG CƠN MƯA ~Music by Josh Groban

Tâm tư cuốn trôi xa
Nỗi nhớ cũng nhạt nhòa
Tình yêu và cay đắng
chỉ trống vắng quanh ta.
Continue reading

Posted in Âm Nhạc | Comments Off on Nhớ những cơn mưa (Remember When It Rained)

Don't give up

Music by Peter Gabriel & Kate Bush
Translated by BanTui

Lớn lên trên mảnh đất hào hùng
Chúng tôi đã cùng sát cánh bên nhau
Tôi đã học phải chiếu đấu và chiến thắng
Tôi không bao giờ nghĩ mình có thể chiến bại …
Continue reading

Posted in Âm Nhạc | Comments Off on Don't give up

Try to Remember!

  Try to remember the kind of SeptemberWhen life was slow and oh, so mellowTry to remember the kind of SeptemberWhen grass was green and grain was yellowTry to remember the kind of SeptemberWhen you were a tender and callow … Continue reading

Posted in Âm Nhạc | Comments Off on Try to Remember!

Anh Là Ai?

Việt Giang? Cái tên này thì đâu đâu cũng thấy.
Việt Khang? Cái tên này thì chưa từng nghe qua.
Chỉ nghe nói anh là tên gàn dỡ hơi nên bị vô khám.
Tôi chẳng là ai, và cũng không biết anh là ai.
Nhưng nghe lời nhạc và giọng ca, tôi mới thấy anh điên
Kẻ tỉnh nên làm người điên trước thằng khùng?
Còn thằng khùng hay gọi kẻ điên là người tỉnh?
Vậy anh là ai? hắn là ai? và tôi là ai? một lũ khùng điên. Continue reading

Posted in Âm Nhạc | Comments Off on Anh Là Ai?

My heart will go on, but my nose

Titanic - My hear will go on
Posted in Âm Nhạc, Ảnh Vui, Sưu Tầm | Comments Off on My heart will go on, but my nose

49 Best Love Songs!

 

Continue reading

Posted in Âm Nhạc, Sưu Tầm | Comments Off on 49 Best Love Songs!

Thần tiên gẫy cánh đêm Xuân…

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.


Tình vui theo gió mây trôi
Ý sầu mưa xuống đời
Lệ rơi lấp mấy tuổi tôi
Mấy tuổi xa người…

Continue reading

Posted in Âm Nhạc, Nghệ Thuật, Thơ Văn | Comments Off on Thần tiên gẫy cánh đêm Xuân…

Khánh Ly – Bên đời hiu quạnh

Khánh Ly – Theo Viet-Studies

Tôi viết những cảm nghĩ của một người nghe nhạc chứ không phải của một ca sĩ có 40 năm trên sân khấu…

Tôi không bao giờ nghĩ rằng có một lúc nào đó 
như lúc này, cuộc sống của ca sĩ Hải Ngoại và Việt Nam lại 
được mang ra mổ xẻ rạch ròi, tới tấp như thế. Có lẽ, 
trong đầu óc đơn giản của tôi, ca sĩ ở đâu cũng là ca 
sĩ… Âm nhạc là một thứ ngôn ngữ đặc biệt chung cho mọi 
người, ở mọi nơi, mọi phía. Không có biên giới…. Nhạc 
đã được khẳng định như vậy, lẽ nào người hát lại bị 
loại ra ngoài.

Tôi không hề phân biệt ca sĩ trong hay ngoài nước. Có chăng, 
điều bị chỉ trích là cách sống của những người cùng chung 
một nghiệp dĩ ở hai bờ đại dương. Những ca sĩ lớn lên hay 
thành danh ở trong nước dường như không có một khái niệm 
nào về nghệ thuật và quá trình của lớp người đi trước 
họ cả một phần tư thế kỷ. Và cũng không ai nói cho họ nghe 
về một thời bình an, đẹp đẽ của sân khấu Miền Nam, 
trước mùa Xuân 75.

Chúng tôi, lớp người đã được quần chúng chấp nhận 
trước 75, thật sự đã trải qua bao nhiêu khó khăn, bằng chính 
năng khiếu của mình. Chỉ có một ít may mắn đủ trình độ 
văn hoá Đại học và tốt nghiệp Quốc Gia Âm Nhạc như Hoàng 
Oanh, Thanh Lan, Đức Huy, Quỳnh Giao, Mai Hương…. Còn lại, đa 
số chỉ đến Trung học, chưa bao giờ bước chân vào Quốc Gia 
Âm Nhạc. Lên sân khấu, với năng khiếu Trời cho và may mắn 
được chấp nhận.

Thời đó, ca sĩ rất ít và không phải bất cứ ai bước lên 
sân khấu, là đều được coi là ca sĩ…. Quần chúng phải 
chấp nhận. Các ca sĩ phải chấp nhận. Các trung tâm thâu băng, 
đĩa phải chấp nhận. Các đài phát thanh phải chấp nhận, 
chúng tôi mới có được… tạm coi như là ca sĩ và vẫn nằm 
trong sự kiểm soát, nghe ngóng, chăm sóc của các Trung Tâm mà 
trung gian là nhạc sĩ.

Chỉ một bài “Nỗi Buồn Hoa Phượng”, Thanh Tuyền lúc đó 
mới 15 tuổi đã trở nên mỏ vàng của Hãng đĩa. Chỉ với 
“Chuyện Một Chiếc Cầu Gảy” Hoàng Oanh, cô sinh viên văn 
khoa không hề thua kém Thanh Tuyền của trường Bùi Thị Xuân 
Đà Lạt. Không ai có thể hát lại chị Bạch Yến bài Đêm 
Đông. Không ai có thể làm xao xuyến người nghe như chị Lệ 
Thanh với Tà Áo Xanh của Đoàn Chuẩn. Chị Trúc Mai bài “Hàn 
Mặc Tử”. Chị Lệ Thu với Ngậm Ngùi và cô Thái Thanh gần 
như “độc quyền” nhạc Phạm Duy.

Không ai có thể thay thế ai. Vì sao thế, vì thời đó, các 
nhạc sĩ… đo ni may áo cho ca sĩ. Không thể trật đi đâu 
được và vì thế, bài hát làm nên ca sĩ. Trúng một cái, cả 
nhạc sĩ lẫn ca sĩ đều như sóng dội. Thời đó nhạc sĩ 
nhiều hơn ca sĩ. Ngoài công việc chính, họ chỉ chú tâm sáng 
tác và chọn những giọng hát hợp với bài hát. Phần chúng 
tôi, mỗi người có một chất giọng riêng. Nghe là biết ai 
ngay. Chúng tôi đủ thông minh để không giẫm chân người khác.

Năm 69, ông Thiêng, ông Quân có 2 bài… hai bài này chỉ có 
Khánh Ly, đó là “Kinh Khổ” và “Trên Hoang Tàn Đổ 
Nát”…. Ông Minh Bằng giao cho tôi… “Người Thợ Săn Và 
Đàn Chim Nhỏ”. Kim Loan với “Căn Nhà Ngoại Ô”. Giao Linh 
với “Những Đóm Mắt Hoả Châu”. Phương Hồng Quế có bài 
“Giờ Này Anh Ở Đâu”. Mai Lệ Huyền và Hùng Cường có một 
loại nhạc riêng, quen gọi là nhạc kích động.

Chỉ hát một nơi với bài “Mùa Thu Cho Em”, Xuân Sơn đã làm 
bao người điêu đứng, chưa kể đến bài “Trăng Sáng Vườn 
Chè”- dẫu sau này Ái Vân dựng lại bằng nhạc cảnh – cũng 
không làm người nghe quên nổi Xuân Sơn. Carol Kim hát “Hãy 
Khóc Đi Em”. Ông Sơn bảo… chỉ có Carol Kim hát bài đó trội 
nhất… Duy Quang trình làng “Thà Như Giọt Mưa”. Elvis Phương 
bài “Vết Thù Trên Lưng Ngựa Hoang”… Còn ông Chế Linh thì 
bài nào vào tay ông là lập tức trở thành của ông.

10 năm đầu, tôi chỉ nhận được 2 bài hát của ông Sơn “Em 
Còn Nhớ Hay Em Đã Quên”, “Một Ngày Tôi Chọn Một Niềm 
Vui”. Cả hai đều bị giam, cấm phổ biến. Dĩ nhiên tác giả 
cũng không thể ngồi yên. Lý do đơn giản thôi… viết cho KL. 
Mấy năm sau đó, một bài hát nữa cũng của T.C.S bị dập, bài 
“Nhớ Mùa Thu Hà Nội”… cũng lại vì KL. Tôi nhận được 
bài hát từ những người vượt biển. Cũng khoảng thời gian 
đó, từ Pháp gởi qua cho tôi một số bài hát ký tên Hồng 
Ngọc, trong số đó có bài “Sài Gòn Niềm Nhớ Không Tên”. 
Thực tế bài hát đó có tựa nguyên thuỷ là “Nước Mắt Cho 
Sài Gòn”. Ông Võ Văn Ái đã đổi tựa và viết thêm lời hai, 
Hồng Ngọc là bút hiệu của Nguyễn Đình Toàn, và trong bài 
viết có câu “đâu rộn ràng giọng hát Khánh Ly”.

Nhưng phải nói rõ, ngay từ những ngày mới tới Mỹ, khi mà 
mọi người còn bị chia ra, sống riêng lẻ mỗi người một 
nơi, khó có thể tìm ra nhau từ những trang trại rộng lớn, 
nằm khuất sau những dãy núi cao mà ngay khi chạy qua trên các xa 
lộ, chúng ta không thể nhìn thấy được, “Sàigòn Ơi Vĩnh 
Biệt” của Nam Lộc đã được viết trong thời gian đó. Một 
ca khúc đơn giản xuất phát từ nỗi lòng của một người 
vừa rời xa quê hương. Không cầu kỳ văn hoa chải chuốt 
nhưng rất thật thà nói lên sự tiếc thương, nỗi đau xót và 
mơ ước ngày trở về, cho dẫu đã nói lên lời vĩnh biệt.

Đức Huy trình làng “Đường Xa Ướt Mưa” năm 1979 cùng lúc 
với Tùng Giang “Tôi Với Trời Bơ Vơ” và Nam Lộc “Người 
Di Tản Buồn”. Linh Giang “Tôi Muốn”. Phạm Duy “Nguyên Vẹn 
Hình Hài”, Hoàng Quốc Bảo “Mưa Trên Thành Phố Cũ”, 
Nguyễn Đức Nam với “Buồn Tháng Mưa”… trong khi đó nhạc 
Vàng ở Việt Nam bị xoá sổ. “Rơi Lệ Ru Người” viết từ 
năm 75 (khi nghe tin tôi chết trên biển) phải chờ đến năm 1992 
khi gặp ở Canada, ông Sơn mới chép in cho tôi bài đó.

Giữa thập niên 80, một số ca sĩ ở Việt Nam mới được phép 
hát lại, nhưng vẫn chỉ loanh quanh ở những tỉnh nhỏ. Nhạc 
sĩ Trịnh Lâm Ngân từ Nhật Ngân lập đoàn gồm Duy Khánh, 
Nhật Trường, Thanh Lan… bữa đói, bữa no, ngủ đình, ngủ 
chợ, mong được hát cho nhiều hơn là kiếm miếng ăn dẫu 
rằng ai cũng đói. Nhã Phương và Bảo Yến nổi lên, rồi Ngọc 
Bích, Thanh Lan ở tù liên miên vì tội vượt biên. Nhưng một 
số ca sĩ may mắn hơn Thanh Lan là Lệ Thu, Ngọc Minh, Hoàng Thi 
Thao, Lê Uyên và Phương đã đi được. Thanh Tuyền, Giao Linh, 
Chế Linh cũng thoát. Vài năm sau đó có Thái Thanh đến Mỹ. Như 
thế, lớp ca sĩ cũ của chúng tôi còn ở Việt Nam là Hồng 
Vân, Lan Ngọc, Nhật Thiên Lan, Mộng Xuân Lan, Ngân Hà, Giang Tử, 
Anh Khoa… và rất nhiều nhạc sĩ.

Sau thời Việt Nam tưng bừng “mở cửa” rồi tưng bừng 
“khép lại”. Bài tình ca đầu tiên được viết ở trong 
nước, ra Hải Ngoại và lọt vào lỗ tai tôi là bài “Giọt 
Nắng Bên Thềm” rồi bài “Em Ơi Hà Nội Phố”, bài này, 
trong nước coi như… rửa mặt cho Hà Nội sau mấy chục năm. 
Và từ đó trở đi, nhạc tình được viết với tốc độ khá 
nhanh bởi những tác giả trẻ và xa lạ – ngoại trừ Quốc 
Dũng, Bảo Chấn và Bảo Phúc tung ra Hải Ngoại những khuôn 
mặt lạ, trẻ và một kiểu hát như nhau, chất giọng như nhau, 
đến nỗi có đôi khi chợt nghe, tôi không thể phân biệt ai là 
ai.

Tôi không nghĩ những bài hát được sáng tác ở trong nước là 
dở – có lẽ tại tôi bảo thủ quá chăng – nhưng với một 
thành phần nhạc sĩ đông đảo, sáng tác liên tục không ngưng 
nghỉ trong một môi trường thuận tiện, rộng lớn – 70 triệu 
người nghe. Nói thật lòng, tôi chỉ nghe được “Giọt Nắng 
Bên Thềm”, “Em Ơi Hà Nội Phố”, “Thuyền Và Biển”, 
“Phượng Hồng”, “Hà Nội Mùa Vắng Những Cơn Mưa”, 
“Tháng Tám Mùa Thu”, “Quê Hương”. Và chỉ có như thế 
(tôi không nói về nhạc T.C.S). Những bài hát khác không hề ở 
lại trong đầu tôi. Nó có một chút gì của Mỹ. Một chút gì 
của Nhật. Một chút gì của Tầu. Một chút gì của Đại Hàn. 
Một chút gì của Thái.Tất cả có chung một lối hoà âm.

Khoảng trong 2 năm đầu khi những bài hát ở Việt Nam tràn ra 
Hải Ngoại, nhiều người điên cuồng tìm mua nghe, tưởng như 
nhạc trong nước đã đè bẹp, giết chết nhạc Hải Ngoại phá 
nát thị trường băng nhạc ở đây. Bạn bè xôn xao hỏi. Tôi 
nói không bi quan cũng không chủ quan… rồi cũng qua nhanh như 
lửa rơm… Chỉ đơn thuần là ý nghĩ của tôi với những bài 
hát viết từ trong nước tôi đã nghe không phải một lần. Vả 
lại trong số những tác giả trẻ, có người tôi biết trước 
năm 75.

Các trung tâm cũng xôn xao. Tại sao thế nhỉ… Có nhiều trung 
tâm ở đây phát hành băng đĩa Việt Nam cơ mà. Họ bán 10 
đồng 3 cuốn CD rồi 10 đồng 4 cuốn. Nếu CD của chúng tôi 
bị in giả tại Việt Nam lan tràn từ Nam ra Bắc, từ hàng thịt 
chó tới hàng bún chả, đến phòng tắm hơi, đến những quán 
karaoke. Từ taxi đến xe đò thì tại sao ở đây không? Một 
cuốn master thực hiện ở Việt Nam giá thành không bao nhiêu và 
khi được tung ra thị trường thì lại không chỉ dành cho một 
trung tâm nào mà là cho cả chục người, rồi ai muốn bán kiểu 
nào, giá nào thì bán.

Bà con mình vốn tính luôn thích của lạ. Lạ mà rẻ, ai lại 
bỏ qua nhất là nó lại mới lại lạ (như mấy ông chồng bị 
ăn mãi cơm nhà, quà vợ, nay bỗng thấy người lạ, dẫu không 
đẹp, cũng vẫn thèm). Bèn mua về nhà ngay – giống phong trào 
phim bộ năm nào – và mê ngay. Có lạ gì đâu, 27 năm nằm gai 
nếm mật xứ người, nghe chừng đó ca sĩ, thuộc mặt từng 
người, coi bộ cũng… mệt mỏi rồi. Thích là phải. Đương 
nhiên thôi. Bao lâu thì chưa biết nhưng cứ thích, cứ mua cái 
đã. Thị hiếu của quần chúng đối với một thị trường 
lạ, tưởng không cần phải bàn ra tán vào, dài dòng, mất thì 
giờ.

Hai năm trôi qua – như tình yêu vậy, không còn gì mới lạ 
nữa. Những bài hát theo gió cuốn đi.

Sau mùa Xuân năm 75, đồn rằng tất cả nhạc vàng đều bị 
thiêu huỷ, ai giữ trong nhà như giữ đồ quốc cấm. Sách, 
truyện cũng cùng chung số phận. Phim ảnh dù bị hủy hoại 
cũng còn những bản phụ ở nước ngoài. Mọi người bị lùa 
đi học tập cải tạo không hứa hẹn ngày trở về. Ca nhạc 
sĩ bắt buộc phải trình diện gọi là bồi dưỡng chính trị. 
Những tà áo xanh, đỏ rực rỡ bỗng nhiên biến mất, chỉ còn 
quần đen áo cánh trắng hoặc nâu cho đúng với tôn chỉ cách 
mạng. Bao nhiêu khuôn mặt xinh đẹp, nổi tiếng của Sài Gòn 
nay e dè nhìn nhau như thăm hỏi… Họ nói cái gì thế nhỉ… 
Người nói cứ nói, người ngồi nghe như vịt nghe sấm, lòng 
thì cứ như đi đẩu, đi đâu. Nghĩ đến bạn bè ai đi thoát, 
ai kẹt lại… cái gì đã xảy ra cho SàiGòn… cái người đang 
giảng giải cái gọi là Chủ Nghĩa Xã Hội kia là ai, ở đâu ra 
thế… tất cả bàng hoàng hoặc lo âu. Lo cho mình thì ít, cho 
gia đình thì nhiều bởi đa số ca nhạc sĩ đều có con em cha 
chồng là quân nhân, là có… nợ máu với nhân dân. Đã gọi 
là nợ thì phải trả nhưng trả thế nào đây?

Thật ra thì các ca nhạc sĩ không bị đày ải quá lâu với 
những chương trình bồi dưỡng chính trị. Họ khổ vì bị 
cấm hát. Suốt mấy năm trời cả miền Nam đều phải nghe một 
loại nhạc, một kiểu hát cùng một giọng giống nhau.

Những bài hát của miền Bắc mà dân Sàigòn phải nghe đã 
được sáng tác lâu rồi, giờ mới có dịp tung ra. Chỉ một 
loạt bài đó thôi sau năm 75, hầu như nhạc sĩ miền Bắc không 
viết loại nhạc ấy nữa vì người Sàigòn không muốn nghe. 
Nghe không vô cũng như họ phải chịu đựng những bảng hiệu 
tên đường ngô nghê, buồn cười, chẳng ra làm sao…đường 
Nguyễn Văn Bánh, đường Võ Thị Sáu… những người là ai… 
Khai quốc công thần của nhà Nguyễn chăng… Những bài hát cứ 
ồm ồm tra tấn lỗ tai người Sàigòn. Những con đường cũ 
làm cho người ta… khi hẹn nhau, ta lạc lối tìm… chắc cũng 
họp hành dữ lắm. Nghị quyết này, nghị quyết kia… tôi 
thấy thế này, tôi thấy thế nọ vân vân. Thanh Lan thành tích 
vượt biên nhiều quá. Cấm. Hồng Vân, Lan Ngọc tàn tích cũ. 
Cấm. Thế nhưng các tiếng hát miền Bắc lại không được 
Sàigòn chấp nhận. Bảo Yến và Nhã Phương lên tiếng đánh 
bạt các giọng ca… có dấm càng thêm chanh… Ngọc Bích cũng 
lên tiếng mạnh mẽ lẫy lừng một thời, cô là con gái của 
nghệ sĩ Ngọc Hùng, Ngọc Nuôi. Cô đã từng là giọng ca chính 
của ban nhạc The Crazy Dogs thì đương nhiên cô phải nổi bật.

Nhà nước cũng cho mời các nghệ sĩ nổi danh cũ, cho phép thành 
lập đoàn hát. Cho tập dượt tại nhà hàng Queen Bee. Có ban 
nhạc Shortguns, ông Lê Uyên Phương có Thái Thanh… Tập cho đã 
đến chừng phúc khảo ra mắt các quan to sừng dài thì… không 
đủ tiêu chuẩn (ông Lê Uyên Phương kể lại) thật cay đắng 
cho những tên mối lớn ở Saigòn. Ông Trịnh Công Sơn đi thực 
tập, học trồng sắn, trồng lúa, nuôi heo, ông đi theo con trâu 
ông chủ nhà tốt bụng cho mượn… tôi thấy chú tội nghiệp 
tôi thương, nơi đó là cả một bãi mìn, ngày mô cũng có 
người chết, chừ tôi cho chú mượn con trâu, chú cưỡi theo 
chân nó mà đi… Thời gian này, ông sáng tác bài “Mỗi Ngày 
Tôi Chọn Một Niềm Vui”… Mình cứ vừa cày ruộng, trồng 
khoai vừa hát cho mình nghe – có thế mới sống nổi chứ. Ấy 
thế mà bài hát bị cấm… Đất nước thống nhất rồi, anh 
không đủ vui hay sau mà phải tự chọn cho mình một niềm vui?

Sau khi đã giữ chân mấy trăm ngàn người trong trại cải tạo. 
Làm bà con ta điêu đứng sau mấy đợt đổi tiền. Nhạc tình 
bắt đầu ngoi ngóp bằng những bài hát. Nửa mùa, quốc không 
quốc, cộng không ra cộng. Loại nhạc thăm dò dư luận cấp 
lãnh đạo. Cửa đã hé mở đón Việt kiều hồi hộp về thăm 
dân cho biết sự tình. Thanh Lan vượt biển hoài mà đường đi 
không đến bèn leo lên sân khấu hát lại. Cẩm Vân hừng sáng 
với giọng trầm, ấm áp, rõ ràng. Hồng Hạnh giọng mỏng hơn 
nhưng xinh đẹp, song nghiệp hát không lâu dài. Các ca sĩ được 
chú ý vẫn là Nhã Phương, Bảo Yến, Cẩm Vân, thỉnh thoảng 
mới có đề cập đến Lan Ngọc, Hồng Vân, Anh Khoa. Nhạc sĩ 
Duy Hải qua đời, nhạc sĩ Nguyễn Trung Cang qua đời trong tù. 
Nhạc sĩ Nguyễn Ánh 9 gần như đóng cửa ở ẩn, không cộng 
tác với đoàn hát nào. Cô Thái Thanh, nhạc sĩ Hoài Trung bị 
cấm hát vĩnh viễn sau cái buổi phúc khảo tại nhà hàng Queen 
Bee. Một thời gian ngắn sau đó, nhạc sĩ Hoài Bắc vượt biên, 
nhạc sĩ Văn Phụng, cô Châu Hà cũng đi thoát….

Bài “Quê Hương” là bài tôi thích, bài “Thuyền Và Biển” 
do Cao Minh hát. Đùng một cái tôi thấy bà con trong và ngoài 
nước đua nhau hát… bằng lòng đi em… về với quê anh… nghe 
cũng có vẻ mời gọi lắm nhưng với tôi, nó có vẻ quê quê 
thế nào ấy. Bài “Ở Hai Đầu Nỗi Nhớ” ấy thế mà tôi 
lại nghe được. Thì ra “Thuyền Và Biển” thơ Xuân Quỳnh, 
nhạc Phan Huỳnh Điểu. “Ở Hai Đầu Nỗi Nhớ” của nhạc 
sĩ Nguyễn Văn Tý, tác giả bài “Dư Âm” ngày xưa…. Rồi sau 
đó là bông điên điển, là rau đắng, rau ngọt, rau mồng tơi. 
Lá sầu riêng, chôm chôm… thì thề… đi mô cũng nhớ về Hà 
Tĩnh… Quê hương nếu ai không nhớ, sẽ không lớn nổi thành 
người. Tôi nghe mà còn khóc thì bảo sao bà con không đổ xô 
đi mua, không đè xấp, đè ngữa nhau giành chỗ trên những 
chuyến bay đi tìm những chùm khế ngọt. Đi để… thành 
người.

Sau đợt Cẩm Vân, Hồng Hạnh, Ngọc Bích, Nhã Phương, Bảo 
Yến là những Mỹ Linh, Thanh Lam, Hồng Nhung, Phương Thanh, Thu 
Hà, Trần Thu Hà là những ca sĩ, nghe nói có được đào tạo 
trường lớp hẳn hòi và những ca sĩ này sáng tạo ra một lối 
hát giống nhau nhưng không giống ai. Không giống ai là điều 
tốt bởi mỗi người phải có cái riêng của mình như các lớp 
ca sĩ trước. Thanh Tuyền cất tiếng hát là biết ngay Thanh 
Tuyền. Lệ Thu vừa… nắng chia nửa bãi…. thì đó là Lệ 
Thu… Em tan trường về, anh theo Ngọ về…. là cô Thái Thanh. 
Bang bang, em bắn ngay anh… là Thanh Lan. Những ca sĩ không qua 
một trường đào tạo nào, họ qua… trường đời và họ có 
cá tính, có cái chất giọng riêng để phù hợp với các bài 
hát các nhạc sĩ viết riêng cho họ.

Tôi thường hay bị… đố nhạc… Đố chị biết ai hát 
đấy… và bao giờ tôi cũng thua vì cùng trường, cùng thầy, 
cùng một cách đào luyện ca sĩ trẻ ở Việt Nam hát giống 
nhau. Bốn năm người hát mà nghe như chỉ một người. Trường 
lớp có cái hay mà cũng có cái dở và cái sai lại quá lớn. 
Chẳng còn biết ai là ai mặc dù họ hát vững, kỹ thuật cao, 
chất giọng tốt và khoẻ nhưng mà ai mới được chứ. Cái… 
là ai… mới quan trọng. Theo trường lớp để biết kỹ thuật 
trình diễn, học hát để biết cách hát, biết cách ngân, biết 
cách lấy hơi chỗ nào, biết cách nhưng sao cho đúng đó là 
chưa nói đến vấn đề thầm âm. Người ca sĩ phải có cái 
lỗ tai tốt, nghe nhạc mới chính xác, bát cũng bị chênh. Một 
người ca sĩ, ngoài tiếng hát nếu biết rõ về nhạc lý thì 
càng tốt, tốt lắm lắm (nếu không, trường nhạc mở ra để 
làm gì) như các chị Kim Tước, Mai Hương, Quỳnh Giao và bác sĩ 
Bích Liên.

Âm nhạc và nhất là các ca sĩ trình diễn không thể bị đóng 
khung bởi những điều trường lớp dạy. Khi đã có căn bản, 
phải tự mình tìm cho mình lối trình diễn riêng và sử dụng 
tiếng hát của mình theo lối riêng lợi điểm của các anh chị 
không giỏi nhạc… như tôi chẳng hạn. Ngoài các thầy cô ở 
trường, khi ra tranh đua với đời, ta cũng nên tìm một người 
thầy hướng dẫn cho mình con đường nào tốt nhất. Đôi khi 
người thầy đó không giỏi nhạc nhưng họ có cái lỗ tai của 
người nghe, cái nhìn xa trông rộng giúp cho ca sĩ chọn đúng 
bài, cách trình diễn và cách hát. Người thông minh có thể 
không cần ai giúp vẫn tìm được cho mình một đường riêng, 
tuy nhiên điều này hơi hiếm. Phần lớn, các ca sĩ sau khi tốt 
nghiệp thường tự cho mình là giỏi, không cần ai nữa. Điều 
này thì nhiều.

Tôi viết những cảm nghĩ của một người nghe nhạc chứ không 
phải của một ca sĩ có 40 năm trên sân khấu. Tôi cảm thấy 
một nỗi thất vọng mênh mang khi cứ tình cờ phải nghe… 
nghèo 1 rồi nghèo 2 (đến nghèo 3 là sạt nghiệp)… Chim sáo 
ngày xưa 1, rồi chắc chim còn bay nên lại… chim sáo ngày xưa 
2, (nếu không có chim 3 thì có nghĩa con chim này đã nằm trên 
đĩa). Chim này bắt chước chim đa đa, chim đa đa… đi mất thì 
đừng trách chim. Tôi nghe ông Song Ngọc hát… ngày chị sinh 
ứ…ư trời cho tôi làm thơ…ứ ư nhưng chữ ứ… ư này tôi 
không dám viết ra sợ bà con mắng. Tôi nghe bạn bè bảo bài… 
Nếu anh nói yêu em là thật ra anh đang dối lòng… là lời của 
một bản nhạc Mỹ nhưng tôi chưa nghe, không dám bàn tới, tuy 
nhiên, đó là một bài hát thành công của Bảo Chấn. Trần 
Tiến tướng tá bậm trợn, to như một đô vật nhưng lại 
thương cho một lá Diêu Bông, lại thương cho tóc gió thôi bay, 
lại làm riêng một bài hát về ông Trịnh Công Sơn. Nhìn ông 
Trịnh Công Sơn ngồi cạnh Trần Tiến, tôi nghĩ, đúng là…ở 
hai đầu nỗi nhớ…. Thì cứ cho là vì sống xa quê hương vì 
sự sống, các nhạc sĩ ở Hải Ngoại cạn hứng không có sáng 
tác nào đáng kể. Điều đó lầm. Ông Lê Minh Hằng đó chi. 
Ông Tuấn Khanh đó chi. Nghe “Nỗi Niềm”, “Nhạt Nhoà” mà 
không ngây ngất sao, nghe “Dĩ Vãng” của TNS mà không ngẩn 
ngơ sao. Nghe “Người Di Tản Buồn” của Nam Lộc mà không 
chảy nước mắt sao. Nghe “Có Những Niềm Riêng” của Lê Tín 
Hương mà không ngậm ngùi sao. Nghe “Tôi Muốn Hỏi Vì Sao” 
của Diệu Hương mà không thương cảm sao. Nghe “Anh Đã Ngủ 
Yên Trên Quê Hương” của Trần Duy Đức mà không thấy lòng 
??? ??? sao. Nghe “Đêm Nhớ Về Sài Gòn”, “Một Ngày Việt Nam 
– Những Bước Chân Việt Nam”, “Cám Ơn Anh”, “Cờ Bay Trên 
Phố Bolsa” của TrầmTử Thiêng mà không thấy xót xa sao. Nghe 
đi. Nghe “Ta Hát Tình Thương Về Biển Đông” của Trúc Hồ – 
Trầm Tử Thiêng để thấy tấm lòng Việt Nam ở Hải Ngoại 
lớn lao, bao dung và nhân hậu biết bao nhiêu. Nhạc hay là nhạc 
đến rồi ở lại trong lòng chúng ta. Ở đây, mọi người cần 
phẩm, không cần lượng. Đối với người nghe nhạc như tôi, 
nhạc thế mới xứng đáng gọi là nhạc phẩm.

Việt Nam trên 70 triệu người, có bao nhiêu nhạc sĩ sáng tác 
và những bài hát của họ giờ đi về đâu. Nhà nước vốn 
kỵ nhạc vàng, đốt sạch hết nhạc vàng năm 75 sao giờ đây 
lại cho… chim bay tùm lum, lại than nghèo chí chạp, lại khuyến 
khích nhạc sĩ lấy nhạc Thái Lan, Hồng Kông, Đại Hàn, Nhật 
Bản… viết lời Việt làm thành của mình, toàn những lời 
thương mây khóc gió, yêu thương vung vít.Tuổi trẻ Việt Nam 
bây giờ được quyền… bỏ học đi hát karaoke, không cần thi 
vẫn đậu. Cả nước được quyền xem phim bộ và nghe nhạc 
vàng… Là tại sao?

Nếu bây giờ có ai hỏi tôi rằng tuổi trẻ Việt Nam ở Hải 
Ngoại làm gì. Xin thưa… chúng nó đang ngồi trong thư viện. 
Tuổi trẻ ở trong nước đang làm gì. Xin thưa… chúng đang hát 
karaoke. Dĩ nhiên không phải các em nhỏ ở đây đều ở trong 
thư viện còn các em ở Việt Nam đi hát, hoặc đi chích hoặc ra 
trường rồi nhưng đang đi lang thang xin việc làm. Cái gì cũng 
có mặt trái của nó. Vì các anh chê chúng tôi nên nói…chơi 
cho vui. Nhạc các anh làm ra, bên này bán tự do 10 đô 4 cuốn, 
đổ đống ra, tha hồ mà lựa. Rồi 10 đồng 5 cuốn, mua về 
nghe không hay, không thích. Dụt. Coi như mất 2 tô phở.

Nhạc của chúng tôi lọt được về Việt Nam thật là thiên nan 
vạn nan, bài nào không có lợi, chủ tiệm băng bèn cắt, bỏ 
vào đó một bài khác. Bìa băng và tựa băng đổi luôn và như 
thế, làm sao người nghe có thể nghe được bài hát có giá 
trị. Các anh chơi như thế là không công bằng, không fair, hoặc 
là các anh… rét, không muốn phổ biến những bài hát đó. Ở 
Hải Ngoại chúng tôi có một dúm người, các anh có hơn 70 
triệu dân. Chúng tôi không sợ nhạc của các anh làm ảnh 
hưởng đến đời sống của chúng tôi, sao các anh sợ.

Các bạn của tôi giờ không ngại gì nữa. Nhạc Việt bây giờ 
là nhạc… lai căng (chính báo của Đảng CSVN đã than vãn việc 
này).

Tôi mơ ước được nghe lại những sáng tác đầy sáng tạo và 
đẹp đẽ của các nhạc sĩ ở trong nước cũng như chúng tôi 
ưu ái tiếng hát của các ca sĩ ở Việt Nam.

Khánh Ly

26.2.10


Posted in Âm Nhạc, Sưu Tầm | Comments Off on Khánh Ly – Bên đời hiu quạnh

Một lần nào cho tôi gặp lại em – Guitar

  • Bài thứ 1: Nhạc: Vũ Thành An. Composed & played by Thầy Guitarist Lê Vinh Quang. 
  • Bài thứ 2: by Bang Kieu 

 

Một lần nào cho tôi gặp lại em
Đôi môi đó đêm nào còn nồng
Một lần nào cho tôi gặp lại em
Rồi thiên thu sẽ là nhung nhớ

Giòng đời nào đưa em đi về đâu
Sao không thấy qua đây một lần
Giòng đời nào đưa em đi về đâu
Những bến bờ xưa cũ đã mờ

Ôi mái tóc mây bay
Giờ còn không
tiếng nói thơ ngây
Giờ còn không,
em có vui không?
Hai má còn hồng?

Tuổi thơ qua mau quá
Em ngỡ như ngày nào
Đôi mắt em như sao
soi thấu tâm hồn nhau

Giờ đời em đã úa,
tay cố vui cùng người
Tim cũ vui không Em?
Đôi mắt quầng thâm rồi

Một lần nào cho tôi gặp lại em
Nghe em nói em vui một lần
Một lần nào cho tôi gặp lại em
Còn chút tình đốt hết một lần.

Vũ Thành An

Posted in Âm Nhạc | 2 Comments

Không Chân, Tay; Đời Vẫn Vui Như Thường!

“Never Give up” Collection



Posted in Âm Nhạc | Comments Off on Không Chân, Tay; Đời Vẫn Vui Như Thường!
Page 1 of 212